Τους τελευταίους μήνες του 2011 το δολάριο σημείωσε ισχυρή απόδοση. Το αμερικανικό νόμισμα κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο έναντι των ευρωπαϊκών νομισμάτων (ευρώ, στερλίνα και ελβετικό φράγκο), ενώ διατήρησε το έδαφος έναντι των commodity currencies παρά την άνοδο στις μετοχές και σε άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα που συνδέονται με το ρίσκο.
Το 2012 ξεκίνησε με κάποιες θεμελιώδεις δυσκολίες, οι οποίες και θα μπορούσαν να καθορίσουν την ευρύτερη τάση του νομίσματος. Αν ακολουθήσουμε την ιστορία, γνωρίζουμε ότι θα πρέπει να παρακολουθήσουμε εξελίξεις όπως η παγκόσμια κρίση και η επανεμφάνισή της, ευρύτερα προγράμματα στήριξης των οικονομιών (από τις ΗΠΑ και από άλλες χώρες) καθώς και την επιδείνωση του πιο «προσφιλούς» στο δολάριο νομίσματος, του ευρώ.
Επιπλέον, για να εκτιμήσουμε την πορεία του δολαρίου θα πρέπει να συνεκτιμήσουμε την πορεία της αμερικανικής οικονομίας, τα μη επενδεδυμένα κεφάλαια, τον κύκλο των προεδρικών εκλογών και την αργή αν και επίμονη παγκόσμια προσπάθεια απομάκρυνσης των κεφαλαιακών αποθεμάτων μακριά από το αμερικανικό νόμισμα.
Με βάση τα παραπάνω, αναμένουμε ραγδαία άνοδο το 2012, η οποία θα μπορούσε να πυροδοτηθεί από τις προαναφερθείσες αβεβαιότητες. Αυτή η άνοδος θα μπορούσε να ξεκινήσει προς τα τέλη Φεβρουαρίου ή να καθυστερήσει για το Μάρτιο ή τον Απρίλη. Όταν ολοκληρωθεί αυτό το κύμα αποστροφής ρίσκου-το οποίο θα μπορούσε να διαρκέσει έξι με οκτώ εβδομάδες- αναμένουμε οι επενδυτές παγκοσμίως να ξαναπουλήσουν το δολάριο. Και αυτή μπορεί να είναι η μακροπρόθεσμη τάση του δολαρίου (πτωτική τάση).
Ζήτηση για δολαριακή ρευστότητα: Το 2012, ένα ακόμα 2008;
Όταν σκεφτόμαστε το ρόλο του δολαρίου στις παγκόσμιες αγορές, η μακροχρόνια θέση του ως το νόμισμα με τη μεγαλύτερη ζήτηση παγκοσμίως και οι προσπάθειες της Fed να αντιμετωπίσει τις οικονομικές κρίσεις διαμορφώνουν κυρίαρχη θέση για το νόμισμα: το παγκόσμιο ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο. Υπάρχουν πολλά «ασφαλή καταφύγια» στις παγκόσμιες αγορές (το γεν, το ελβετικό φράγκο και τα κρατικά ομόλογα γενικότερα). Όμως, το δολάριο παραμένει κυρίαρχος. Στην ουσία, η παγκόσμια αγορά ζητά δολάρια όταν επικρατεί ακραία φοβισμένο επενδυτικό συναίσθημα. Όταν αμφισβητείται η λειτουργία του χρηματοοικονομικού συστήματος, οι επενδυτές στρέφονται στα «τυφλά» στο δολάριο.
Τα σύννεφα της χρηματοοικονομικής κρίσης «πύκνωσαν» το 2012. Η δημοσιονομική κρίση της Ευρωζώνης έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη κρίση αγορών που απειλεί να βγει εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Όπως και η κρίση στην αγορά των sub-prime στις ΗΠΑ το 2008, τα ευρωπαϊκά δημοσιονομικά προβλήματα συνιστούν έναν καταλύτη και όχι ένα συνολικό πρόβλημα. Η πραγματική απειλή αποτελείται από έναν συνδυασμό τριών διαφορετικών πραγμάτων: η επιστροφή της παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης (ακόμα και ύφεσης σε ορισμένες περιπτώσεις), η εξάρτηση των κεφαλαιαγορών από τα έκτακτα μέτρα στήριξης και μια γενικότερη ανισορροπία ανάμεσα στις αναπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Ήδη παρατηρούμε ενδείξεις επιβράδυνσης των θεμελιωδών συνθηκών παγκοσμίως (επιβράδυνση του ΑΕΠ, μειωμένα εταιρικά κέρδη και άνοιγμα γραμμών swap σε δολάρια). Ωστόσο, δεν βιώνουμε τον πανικό που χαρακτήρισε την κατάρρευση του 2008. Η τρέχουσα οικονομική και χρηματοοικονομική «στροφή» στην Ευρώπη δεν προκαλεί έκπληξη. Επιπλέον, οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις πασχίζουν να διατηρήσουν υπό έλεγχο την κατάσταση ασκώντας πιέσεις στις τράπεζες για απομόχλευση και παροχή ρευστότητας όταν χρειάζεται. Με βάση τα παραπάνω, ο αποτελεσματικότερος έλεγχος πανικού είναι η ελπίδα απεριόριστης στήριξης όταν οι επενδυτές αρχίζουν να χάνουν χρήματα που έχουν τοποθετήσει σε επενδύσεις υψηλού ρίσκου. Αν αυτή η πεποίθηση καταρρεύσει, τότε θα καταρρεύσει με γρήγορους ρυθμούς και η επενδυτική εμπιστοσύνη και το δολάριο θα απογειωθεί.
Η δύναμη ενός QE3
Τα τελευταία χρόνια, οι αξιωματούχοι καλλιέργησαν άθελά τους τον «ηθικό κίνδυνο» ως παρενέργεια της προώθησης της σταθερότητας στις χρηματοοικονομικές αγορές. Ο ηθικός κίνδυνος αναφέρεται στην απουσία ανησυχίας γύρω από τις αρνητικές επιπτώσεις ανάληψης επιπλέον ρίσκου από τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες όταν διοχετεύουν απεριόριστη ρευστότητα στις αγορές, προστατεύοντας επενδυτές και τράπεζες από μεγάλες απώλειες. Αν οι επενδυτές πιστεύουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα εμφανίζονται πάντοτε ως «σωτήρες» του συστήματος όταν ξεσπάει μια κρίση, τότε προχωρούν σε τοποθετήσεις υψηλού ρίσκου. Αν οι τοποθετήσεις αυτές είναι μεγάλες, τότε οι κεντρικές τράπεζες είναι πιθανότερο να σώσουν τους επενδυτές και δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.
Παγκοσμίως έχουν εφαρμοστεί πολλά προγράμματα νομισματικής στήριξης ( για παράδειγμα η ευρωπαϊκή βοήθεια στην Ελλάδα, οι κεφαλαιακές ενισχύσεις από την Κίνα στην αγορά κατοικίας και το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων που εφαρμόζει η Τράπεζα της Αγγλίας). Ωστόσο, καμία από τις παραπάνω προσπάθειες δεν έχει τον ίδιο βαθμό επιρροής στο επενδυτικό συναίσθημα όσο το φημισμένο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) της Fed. Το πρόγραμμα QE2 εφαρμόστηκε το Νοέμβριο του 2010 και παγίωσε τη σχέση ανάμεσα στην ευρεία διάθεση για ρίσκο και τα μέτρα στήριξης. Τώρα οι επενδυτές στρέφονται στο ενδεχόμενο ενός QE3. Όπως φάνηκε σε δημοσκόπηση των τραπεζών από το Bloomberg, υπάρχει μικρή πιθανότητα η Fed να ανακοινώσει κάτι τέτοιο το δεύτερο τρίμηνο του 2012-ενδεχομένως και τον Απρίλη.
Αν υπάρξει ακόμα ένας γύρος μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης, το δολάριο θα δεχτεί προσωρινό αλλά σημαντικό πλήγμα. Σε αυτή την περίπτωση (που είναι πιθανό να αφορά στην αγορά τίτλων εξασφαλισμένων με υποθήκη για τη στήριξη της στεγαστικής αγοράς), ευνοείται η ανάληψη ρίσκου, απομακρύνοντας τους traders από τις χαμηλές αποδόσεις του δολαρίου. Επιπρόσθετα, ένα QE αυξάνει την παροχή δολαρίων στο σύστημα. Η περίοδος επιρροής αυτής της προσπάθειας θα είναι μικρότερη σε σχέση με πριν δεδομένου ότι ήδη οι αγορές έχουν αποτιμήσει τέτοιες αυξημένες προσδοκίες. Μεγαλύτερο ρίσκο είναι η συνειδητοποίηση ότι η πρωτοβουλία αυτή δεν πρόσφερε την ανάλογη ανακούφιση. Αυτό σημαίνει ότι οι επενδύσεις ρίσκου θα χάσουν την αξία τους, ενισχύοντας το δολάριο.
Δολάριο: Το αντι-Ευρώ
Αν σκεφτούμε ότι η πρόσφατη κρίση έχει τις πηγές της στην Ευρωζώνη, είναι εύκολο να εξηγήσουμε τη σχέση ανάμεσα στην απόδοση του ευρώ και του δολαρίου. Ωστόσο, η σχέση του δολαρίου με το ευρώ ξεπερνά αυτή μιας κατάστασης πανικού. Δεδομένου ότι τα δύο αυτά νομίσματα έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση παγκοσμίως, είναι φυσικό ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων να μην απομακρυνθούν από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη παρ’ όλο που υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές επιλογές.
Αυτός ο δεσμός ενισχύεται όσο τα προβλήματα της Ευρωζώνης αρχίζουν να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό νόμισμα. Η εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος έγινε το 1999 και δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε τα προβλήματα που αντιμετώπισε από την πρώτη διάσωση της Ελλάδας, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και σε μια αποχώρηση από την Ευρωζώνη. Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο είναι απίθανο, ωστόσο πάντα υπάρχει ο φόβος.
Οι επενδυτές που αποσύρουν τα χρήματά τους από το ευρώ ώστε να αποφύγουν τις συνέπειες της κρίσης είναι πιθανό να στραφούν προς την ασφάλεια του δολαρίου, αυξάνοντας τη ζήτηση για το αμερικανικό νόμισμα.
(Μέρος της πρόβλεψης για το δολάριο δημοσιεύτηκε αρχικά στην εφημερίδα Κεφάλαιο).
